RSS
 

Rasa Vaynol

13 lip

Rasa: Vaynol

Pochodzenie: Wielka Brytania

Wzrost: buhaje 125 cm, krowy 115 cm

Masa: buhaje 400-450 kg, krowy 300-350 kg

Maść: biała lub czarna

Użytkowanie: mięsne

Mleczność: ?

Cechy:

  • rasa pół-dzika
  • późne dojrzewanie
  • wytrzymałość.

 

Niestety, ta wspaniała rasa zagrożona jest wyginięciem. :cry:

 
Komentarze (2)

Napisane w kategorii Mięsne, Rasy

 

Rasa gyr (gir, gur)

04 lip

Rasa: Gyr (gir, gur)

Pochodzenie: Indie

Wzrost: buhaje 135 cm, krowy 130 cm

Masa: buhaje 550 kg, krowy 400 kg

Maść: czerwono-biała

Użytkowanie: mleczne

Mleczność: 1600 kg

Cechy:

  • mocne racice
  • płodność
  • łatwe wycielenia
  • łagodny temperament.

 

Rasa ta jest też popularna w Brazylii, jednak to w Indiach wierzy się, że to rasa o nadzwyczajnych właściwościach. :)

 
Komentarze (2)

Napisane w kategorii Mleczne, Rasy

 

Do wystawy krowę trzeba odpowiednio przygotować.

28 cze

W Polsce organizowanych jest wiele wystaw bydła, głównie mlecznego. Często z zachwytem spoglądamy na prezentujące się na ringu prawdziwe damy. Wszystkie czyściutkie, zadbane, z pojemnymi wymionami, lśniące… Wtedy myślimy, że krowy od których pijemy mleko mają takie życie na co dzień. Rzeczywistość zwykle okazuje się być inna. Nasze żywicielki (nawet championki) nie wyglądają tak zawsze. W oborach snują się zabrudzone, bez chęci życia. Dlaczego więc na wystawach są zupełnie inne? Przyczynia się do tego szereg kosztownych zabiegów wykonywanych przez miesiąc przed planowaną wystawą, fachowo zwanych fittingiem.

Na samym początku wybiera się najodpowiedniejsze sztuki, czyli te zdrowe, z doskonałym wymieniem, zadbanymi racicami (regularna korekcja racic obowiązkowa!), dobrą postawą i kondycją. Przygotowania zaczyna się od ustalenia odpowiedniej diety i nauki poruszania po wybiegu, z nałożonym kantarem i w odpowiedniej pozycji (głowa na wysokości linii grzbietu). Należy też przyzwyczaić krowę do ludzi oraz otaczającego ją hałasu. Większość hodowców wysyła swoje zwierzęta do serwisów pielęgnacyjnych, które wykonują tą robotę za nich. Nawet 2 tygodnie przed pokazem dba się o czystość krowy, kąpie się ją kilkakrotnie w ciągu tygodnia. Używa się do tego szamponów dla zwierząt lub dla ludzi-alergików oraz szczotki ryżowej. Wówczas usuwa się też woskowinę i bród nagromadzony w uszach przy pomocy miękkiej szmatki (w żadnym wypadku nie wolno wlewać wody do uszu!). Ostatni tydzień przed wystawą obserwuje się, ile godzin trwa napełnienie tylnych i przednich ćwiartek wymienia, aby nie wyciekało z nich mleko, a wymię wyglądało optymalnie. W ostatnim tygodniu dokonuje się strzyżenia, które wcale nie jest takie proste. Klatkę piersiową strzyże się na długość 3 mm, tak aby były wyraźnie widoczne żebra; nogi od stawu skokowego do racic –  1,5 mm, aby uzewnętrznić budowę stawu skokowego; sierść na głowie, szyi i części ogona – 1,5 mm; wymiona i żyły mleczne na brzuchu – 0,25 mm, tak aby ich budowa była dokładnie widoczna. Dodatkowo wymiona smaruje się maściami. W przeddzień wyceny wieczorem ponownie kąpie się krowę, a w nocy pilnuje, by się nie zbrudziła. Przed samym wyjściem na ring krowom myje się kolana, całe ciało natłuszcza olejem rzepakowym lub spirytusem i preparatami nabłyszczającymi, tapiruje ogon i stawia się linię grzbietu lakierem. Krowa zawsze prezentuje się z napełnionym wymieniem.



Wszystkimi czynnościami upiększającymi zajmuje się fitter. Zawód ten istnieje w Polsce od 2008 roku. Usługa fittingu w PFHBiPM to wydatek 216 zł/szt. Dodatkowo hodowca ponosi koszty zakupu mydła, lakieru, oliwek itp. Przykładowo profesjonalny lakier kosztuje ok. 100 zł. Wszystko tylko dla prestiżu, niewielkiej sumy pieniędzy i nagród sponsorów np. porcji nasienia, maści do wymion, dodatków paszowych.

Moim zdaniem, to głupota. Przez cały rok krowy chodzą brudne, a później nagle się otacza je „troską” tylko po to, żeby zarobić. :(

 
Komentarze (2)

Napisane w kategorii Ciekawostki :)

 

Systematyka bydła, czyli miejsce krów w klasyfikacji biologicznej.

11 cze

Jak wiadomo, krowy należą do gatunku bydło domowe. Oczywiste jest też, że zaliczają się do królestwa zwierząt. Jednak nie na tym kończy się usystematyzowanie zwierząt, ponieważ istnieje niezliczona liczba gatunków, a każdy z nich musi mieć swoje miejsce. Tak wygląda bardziej szczegółowe usystematyzowanie bydła:

Domena: Eukarionty
Królestwo: Zwierzęta
Podkrólestwo: Tkankowce właściwe
Nadtyp: Wtórouste
Typ: Strunowce
Podtyp: Kręgowce
Infratyp: Żuchwowce
Nadgromada: Czworonogie
Gromada: Ssaki
Podgromada: Żyworodne
Infragromada: Łożyskowce
Klad: Boreoeutheria
Grupa: Laurasiatheria
Nadrząd: Cetartiodactyla
Rząd: Parzystokopytne
Podrząd: Przeżuwacze
Nadrodzina: Pustorogie
Rodzina: Krętorogie, wołowate
Podrodzina: Bovinae
Plemię: Byki, Bovini
Rodzaj: Bydło
Podrodzaj: Tur
Gatunek dziki: Tur wielki i krótkorogi
Gatunek: Bydło domowe
Podgatunki: Bos taurus, Bos indicus
Typy użytkowe: Mięsny, mleczny itp.
Rasa: np. Simental
Odmiana: np. HF odmiany czerwono-białej


Nazwę krowom „bydło domowe” nadał Carl Linnaeus w 1758 roku.

Ciekawe ile miliardów gatunków zwierząt jest na świecie. :)

 
Brak komentarzy

Napisane w kategorii Ciekawostki :)

 

Rasa syberyjska (bydło syberyjskie, Yakutian cattle, Саха ынаҕа)

16 maj

Rasa: Syberyjska (bydło syberyjskie, jakuckie, Yakutian cattle, Саха ынаҕа)

Pochodzenie: Rosja

Wzrost: buhaje 115-127 cm, krowy 110-112 cm

Masa: buhaje 500-600 kg, krowy 350-400 kg

Maść: czarna, czerwona, czarno-biała lub czerwono-biała

Użytkowanie: mleczno-mięsne, robocze

Mleczność: 3000 kg

Cechy:

  • odporność
  • dobre wykorzystanie pasz
  • silne nogi
  • odpowiednie do niskich temperatur.

 

Niestety rasa ta jest zagrożona wyginięciem. :(

 
Brak komentarzy

Napisane w kategorii Kombinowane, Rasy

 

Krowa Sybille to szwajcarska celebrytka.

06 maj

Występ w 2006 na CSI Zurych i pobicie rekordu

Krowy często nas zaskakują, czasem inteligencją, innym razem głupotą. Legendarna krowa Sybille zasłynęła dzięki swej inteligencji i posłuszeństwu wobec człowieka. O co chodzi dokładniej? Bohaterka ta potrafi wiele przeróżnych sztuczek. Część z nich, wykonywanych przez Sybille można zobaczyć tutaj:



Sybille urodziła się w 1994 w Szajcarii. Jak u większości krów, miała zostać sprzedana do rzeźni, jednak Bruno Isliker założył się z współprzewodniczącym Swiss Life CSI, że na krowach można skakać. Jak Bruno postanowił, tak zrobił i już w 2001 roku Sybille świętowała swoją premierę – występ w Swiss Life CSI. Jednak jej prawdziwa sława zaczęła się 28 lutego 2004 roku. Tego wspaniałego dnia Sybille wystąpiła wraz z Brunem w niemieckim programie „Wetten, dass..?” (czyli „Załóż się„). Bruno założył się, że w ciągu trzech minut wydoi mleko swojej podopiecznej do szklanki, następnie jej dosiądzie i przeskoczy na jej grzbiecie kilka przeszkód, trzymając w ręku ową pełną szklankę i nie rozlewając mleka. Udało mu się to! Później Sybille otrzymywała oferty do występów w Las Vegas i Chinach. Kolejnym udanym pomysłem na show była próba pobicia rekordu skoku. Jednak nie był to zwykły skok. 26 stycznia 2006 roku na Mercedes-Benz CSI Zurych zadaniem Sybille było przeskoczyć przeszkodę wysokości 77 cm wraz ze stojącą na niej 18-sto letnią Andreą Helbling. Znowu krowa odniosła sukces i pobiła wcześniejszy (ustanowiony przez siebie) rekord. Celebrytka ma też za sobą wiele innych występów, m.in. w „Aeschbacher” i „Leute Heute„.

Aktualnie godnie zastępuje ją młodsza krowa Circe, również podopieczna Bruna. Sybille została sprzedana do rzeźni w wieku 22 lat na początku lutego 2016. Informację tę podały szwajcarskie media dn. 19.02.2016.

Następczyni Sybille – Circe podczas występu

Chciałabym być w stanie wyszkolić tak krowę. :D

 
Brak komentarzy

Napisane w kategorii Ciekawostki :)

 

Krowa Milkshake w roli psa.

03 kwi

Milkshake to krowa, która wygląda całkiem normalnie. Zwykła, bezroga jałówka rasy Hereford. Czy aby naprawdę taka zwykła? Krowa ta w ogóle nie dopuszcza do swojego towarzystwa innych przedstawicielek jej gatunku. Akceptuje tylko psy i ludzi. Bardzo chętnie chodzi po domu (po drodze robiąc niezły bałagan), a jedzenie chce mieć podawane w misce (podobno nawet trawy nie lubi). Oczywiście do woli może też spacerować po łąkach należących do fundacji w El Dorado Hills. To dopiero wygodna krowa!

Milkshake urodziła się w 2006 roku na farmie masowej hodowli w Kalifornii i nigdy tak naprawdę nie miała kontaktu z innymi krowami, dlatego nie chce z nimi spędzać czasu. Woli psy. Jako 2-tygodniowy cielak została uwięziona w małym pomieszczeniu i przebywała w nim do wieku 2 lat. Oczywiście w samotności. Ocaliła ją Beth DeCaprio, właścicielka The Grace Foundation Ranch. Ta ponad 500 kg krowa szybko odwdzięczyła się Beth za tak wspaniały czyn, ponieważ zaczęła wiernie towarzyszyć Beth i jej psom. Nie opuszcza jej na krok. Milkshake zawsze wyraża ekscytację podczas powrotu swojej nowej właścicielki.





Czy Milkshake naprawdę jest taka wspaniała? Każdy może mieć na ten temat inne zdanie, jednak na tym nie koniec historii naszej bohaterki. Okazuje się, że nie wszystkich darzy taką empatią, jaką darzy Beth. Krowa szczerze nienawidzi menedżera fundacji, Lisy Dowling. Bez powodu. Lisa nie może się do „jaśnie pani krowy” zbliżyć, bo ta od razu ją atakuje. Cóż, cicha woda brzegi rwie. Tą sprawą zainteresował się program telewizyjny „Bad Dog!” i wyemitował odcinek o wspominanej sytuacji. Można go było zobaczyć w polskiej wersji „Niegrzeczny pies” na kanale TV6 w odcinku 5.



Szkoda, że wszystkie dostępne o niej filmiki nie zostały przetłumaczone na język polski. :(

 
Brak komentarzy

Napisane w kategorii Ciekawostki :)

 

W podróży z krową…

01 mar

Le journal d'Hadrien et Camomille                : 1.300 km à travers la France

Chodzenie z krową na spacer dla większości ludzi jest dziwactwem. Po co krowie spacer? Przecież to tylko krowa. Otóż tak nie jest, spacer z jakimkolwiek zwierzęciem zdolnym do przechadzki pogłębia naszą relację z nim. Jakie są więc zalety krowy na smyczy? Jak już wspomniałam, budujemy zaufanie, więc po czasie możemy ufniej podchodzić do zwierzęcia. Zaczynamy stanowić spójną parę. Oczywiście poznajemy też naturę bydła, przez co jesteśmy w stanie przewidzieć niektóre ich reakcje na różne bodźce otoczenia. Należy też dodać, że ruch zapewnia krowie lepszą kondycję i równowagę oraz przyrost mięśni. Wychowujemy naszą pupilkę, im więcej na kantarze, tym lepiej będzie na nim chodzić, bez wyrywania uwiązu z ręki. Z własnego doświadczenia mogę powiedzieć, że krowy uwielbiają poznawać nowe miejsca, czasami to ich szczęście w nowym miejscu mnie aż przeraża! Jednak co tam takie zwykłe kilkugodzinne spacerki. O prawdziwej podróży z krową najwięcej do powiedzenia miałby chyba Hadrien Rabouin (ur. 1990).

Francuski nastolatek, Hadrien Rabouin, 1 sierpnia 2008 roku wyruszył wraz ze swoją młodą krówką Camomille na wyprawę. Na 4 miesiące opuścił dom rodzinny by pozwiedzać ze swoją towarzyszką przeróżne zakątki Francji. Przemierzył z nią około 1300 km. Wzbudziło to nie lada sensację wśród francuskich mediów. Mało tego, dzielna krówka rasy Charolaise przez całą wędrówkę dźwigała bagaże Hadriena. Do domu zawitał 27 listopada 2008. Wszystkie swoje przygody zapisywał w dzienniku, by później stworzyć książkę „Le journal d’Hadrien et Camomille: 1300 km à travers la France„. W Polsce książka dostępna jest pod tytułem „Dziennik Hadriena i Rumianki„. Jak wyjaśnił w lekturze tłumacz, oryginalnym imieniem krowy jest Camomille, co w dosłownym tłumaczeniu oznacza rumianek. Rzeczownik „rumianek” jest rodzaju męskiego, dlatego został nieco zmodyfikowany na „Rumianka”. Wiele o autorze tejże wspaniałej książki i jego podróży można się też dowiedzieć z bloga prowadzonego przez jego matkę 
http://bioman49.skyrock.com/42.html
. Dostępnych jest też tam wiele zdjęć Rumianki. Ta wspaniała krowa znana jest w całej Francji, wystąpiła nawet we francuskim programie „30 milionów przyjaciół„.

Hadrien pochodzi z Anjou w zachodniej Francji. Jego rodzice zajmują się rolnictwem ekologicznym, stąd też Hadrien mógł sobie wybrać najodpowiedniejszą jałówkę. Oprócz podróży, fascynuje się też botaniką, filozofią, poezją, muzyką i sportem. Przed wcześniejszą wyprawą zatrzymywała go głównie matura, jednak krótko po jej zdaniu, Hadrien w końcu się zdecydował na pieszą wędrówkę.



Naprawdę polecam w/w książkę. Rozświetliła mój umysł na temat krów jako zwierząt jucznych. :)

 
Brak komentarzy

Napisane w kategorii Ciekawostki :)

 

Po czym rozpoznać wiek krowy?

26 sty

Patrząc na krowę orientujemy się mniej więcej w jakim może być wieku. Stara czy młoda, dojrzała lub niedojrzała. Jednak nie zawsze da się rozpoznać ile dana sztuka może mieć lat. Postaram się w tym pomóc.

Wiek krowy można rozpoznać po:

  1. Paszporcie. To chyba oczywiste. Każda krowa musi mieć paszport, a na każdym paszporcie widnieje informacja o miejscu i dacie narodzin. Niestety, nie zawsze data ta jest prawidłowo podana. Rzecz jasna, w innych dokumentach krowy, również powinna być umieszczona data narodzin, jak np. na karcie do wystawy bydła czy w Księdze Rejestracji Bydła.
  2. Kolczykach. Może wydawać to się dziwne, bo przecież nie ma na nich daty urodzin. Jednak każdy kolczyk ma swój numer, kolejny numer. Obecnie w Polsce numer kolczyka rozpoczyna się od PL0054xxxxxxxx. Starsze sztuki mają PL0050…, trochę młodsze PL0051… i tak dalej. Ogólnie im większa liczba na kolczyku, tym nowszy kolczyk* , więc najprawdopodobniej też młodsza sztuka. Warto jednak pamiętać, że niektórzy hodowcy kupują hurtową liczbę kolczyków i przez dłuższy okres czasu nakładają świeżym cielętom losowe, stare numery.
    *Wyłączając rzecz jasna duplikaty kolczyków.
  3. Zębach. Bydło często wymienia zęby i dlatego właśnie po nich da się oszacować ile dana krowa ma lat. Podobnie jest u koni. U młodego bydła występuje 20 zębów mlecznych, które z wiekiem są wymieniane na 32 zęby stałe. U krów ze stałymi zębami widoczne jest też stosowne starcie korony zęba. Obserwując więc starcie na kolejnych parach siekaczy w przybliżeniu ustalamy wiek: cęgi (jedynki)– 6 lat, średniaki wewnętrzne (dwójki) – 7 lat, średniaki zewnętrzne (trójki) – 8 lat, okrajki (czwórki) – 9 lat. Jeżeli siekacze są starte do połowy najprawdopodobniej zwierze ma około 10 lat, zaś zęby starte do korzeni charakteryzują zwierzęta w wieku 12-14 lat.
    Uzębienie bydła w określonym wieku można sprawdzić na załączonym zdjęciu i tabeli. Nie wszystkie lata się pokrywają, ponieważ zdjęcie pochodzi z książki z 1923 roku, a od tamtego czasu dojrzewanie krów mogło ulec zmianie.

    Zęby Obecność zębów mlecznych Wymiana na zęby stałe
    Cęgi (jedynki) Od urodzenia 2 lata
    Średniaki wewnętrzne (dwójki) Od urodzenia 2,5 roku
    Średniaki zewnętrzne (trójki) Od urodzenia 3 lata
    Okrajki (czwórki) Od 1-4 tygodnia życia 4 lata (47 miesięcy)
    Przednie przedtrzonowe (5) Od urodzenia albo kilka dni po 2 lata (25 miesięcy)
    Środkowe przedtrzonowe (6) Od urodzenia albo kilka dni po 2 lata (25 miesięcy)
    Tylne przedtrzonowe (7) Od urodzenia albo kilka dni po 2,5 roku (29 miesięcy)
    Trzonowe I rzędu (8) Brak 0,5 roku
    Trzonowe II rzędu (9) Brak 1,5 roku (16 miesięcy)
    Trzonowe III rzędu (10) Brak 2 lata (26 miesięcy)
  4. Rogach. Może to być trochę zdradliwe, ale często się sprawdza. Jeśli krowa nie została pozbawiona rogów, to one jej ciągle rosną. Zasada jest prosta – im dłuższe rogi, tym starsza krowa. Trzeba jednak wziąć wtedy pod uwagę rasę danej sztuki, jedne rasy cechują się szybko rosnącymi długimi rogami, inne znowu wolno rosnącymi krótkimi… Jedno co nas raczej nie zawiedzie to fakt, że dawno wyrośnięty róg jest zimny. Bydło średniego wieku końcówki rogów może mieć chłodne, a u starszych koleżanek znaczna część rogu będzie zimna. Cielaki i „młodzież” mają całe ciepłe rogi. Załączam również tabelę pozwalającą łatwiej określić wiek sztuki rasy HF.

    Wiek

    Charakterystyczne zmiany na rogach

    1 mies. w miejscu powstawania rogu można wyczuć wyraźne zgrubienie naskórka
    Od 1,5
    do 2 mies.
    wyczuwa się przesuwalne jądro rogu
    3 mies. jądro rogowe przestaje być przesuwalne, pojawia się kostna podstawa rogowa
    5 mies. rogi mają już długość 3 cm
    1 rok długość rogu 10 cm
    1,5 roku długość rogu 15-16 cm
    W latach późniejszych wiek określa się liczbą pierścieni na rogach, gdyż każda ciąża powoduje powstanie jednego pierścieniowatego wgłębienia na rogu – w celu określenia wieku krowy do
    liczby pierścieni dodaje się przeciętnie 2 lata
  5. Budowie. No nie ukrywajmy, że stara krowa będzie bardziej przykurczona niż 2 letnia jałówka. Trzeba jednak wziąć pod uwagę to, w jaki sposób były one wykorzystywane. Mleczne krowy ze względu na wyczerpującą produkcję mleka bardzo szybko „mizernieją” i zaczynają chodzić przygarbione. U mięsnych sprawa ma się trochę inaczej.
  6. Wymieniu. Jałówki nie mają widocznego wymienia, krowy już tak. Nic nowego. Jednak wymiona starych krów jakby wiotczeją, a tych świeżych mam są jędrne. Tego chyba nie trzeba głębiej tłumaczyć.
  7. Wzroście. Tutaj można tylko „rozdzielić” niedojrzałe od dojrzałych. Cielaki są bardzo niskie, jałówki i byczki trochę wyższe, a dorosłe osiągają normalne dla swojego gatunku rozmiary. Zależne to jest też od rasy.
  8. Gospodarstwie. Zwierząt w wieku powyżej 6 lat nie spotkamy w fermach nastawionych na intensywną produkcję mleczną, w produkcji mięsnej najdłuższy system opasu trwa do 30 miesiąca życia zwierząt. Bydło starsze można spotkać na indywidualnych gospodarstwach, gdzie utrzymuje się na mleko 1-2 krowy.

 

Szkoda, że coraz częściej bydło nie dożywa 6 lat. :(

 
Brak komentarzy

Napisane w kategorii Ciekawostki :)

 

Krowa w cyrku – czy to możliwe?

23 sty

Cyrk zwykle kojarzy nam się z clownami i dzikimi zwierzętami. Czy jednak naprawdę taki musi być? Przecież nie tylko dzikie i niebezpieczne zwierzęta są utalentowane. Bardzo często np. spotyka się tam tresowane konie. Krowa jest w jakiś sposób podobna do konia, więc dlaczego nie wytresować krowy do cyrku? Takie przemyślenia chyba miały niemieckie cyrki.


W Niemczech w Ravensburgu regularnie odbywają się zimowe pokazy „Weihnachtscircus”, podczas których występują najlepsze gwiazdy w świecie cyrku. Jest to zjazd najbardziej cenionych cyrkowców. W roku 2015 w tej imprezie brało udział 6 utalentowanych krów rasy holsztyńsko-fryzyjskiej – Wilma, Selma, Dora, Uta, Milka i Linda. Krowy te są podopiecznymi tresera koni, Elmara Kretza. Podczas występu kontrolę nad nimi sprawował Renardo Spindler.



Występ tych krów można było też zobaczyć podczas „Circus Corty Althoff 2015″ w Stuttgarcie. Jest to również „zjazd gwiazd”, czyli popularnych cyrkowców. Na scenie polecenia mućkom wydawała 7-letnia córka Milena Kretz z pomocą 14-letniej Alexy Knie. Na co dzień krowy żyją na gospodarstwie w Allgäu i otaczane są niezwykłą opieką i troskliwością właścicieli. Jak można się domyślić, krowy te wkrótce mogą zostać celebrytkami, a z pewnością darzy je sympatią wiele fanów. Okazuje się również, że można było ich występy zobaczyć także w Monako i wielu innych znanych cyrkach.


Oczywiście wcześniej krowy też już występowały w cyrku. Na przykład w 2005 roku Ottfried Fischer wpuścił na scenę cyrkową kilka swoich krów, również rasy holsztyńsko-fryzyjskiej! Dodatkowo, pokaz też miał miejsce w Niemczech, podczas Zirkus Krone „Stars in der Manege” w München.


W Niemczech znane są jeszcze 2 krowy wytresowane przez Maike i Jörg’a Probs. Ich krowy również mają za sobą występy w cyrku w 2005 roku. Obecnie wiodą spokojnie życie w Probs-Hof w Schmölln, ale nie wiadomo czy wciąż występują przed publicznością.

 
W 2015 zasłynęły także 2 inne niemieckie, cyrkowe krowy, Rosel i Zenzi. Występowały one w grudniu podczas Tiengener Weihnachtszirkus w Waldshut. Właścicielami są Sabrina i Giuliano Frank.

Niemcy niby tak blisko Polski, a jednak o wiele bardziej otwarte na takie środowisko. :O

 
Brak komentarzy

Napisane w kategorii Ciekawostki :)